موسسه انتشارات بین المللی پژوهش‌های مدیریت مدیریت استراتژیک هوشمند 2891-4128 3 4 2024 12 21 Presenting a model for managing organizational shadows (case study: Endowment and Charity Affairs Organization) ارائه الگوی مدیریت سایه‌های سازمانی (مورد مطالعه: سازمان اوقاف و امور خیریه) 659 686 252177 bumara.2026.373601.537 FA حجت صبوری دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. مجید صدیقی گروه مدیریت، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. هوشنگ مبارک آبادی گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. Journal Article 2025 01 28 Organizational shadows refer to a set of informal relationships, hidden power dynamics, informal networks, unwritten norms, and undocumented practices that emerge alongside the formal organizational structure and may influence decision-making processes, resource allocation, information flows, organizational culture, and performance. The present study was conducted with the aim of developing a model for managing organizational shadows in the Endowments and Charity Organization. This qualitative study was conducted within a postmodern paradigm. Data were collected through in-depth, semi-structured interviews with academic experts in the fields of management and psychology, as well as organizational managers with managerial experience. Participants were selected through purposive and snowball sampling, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. In total, 15 in-depth interviews were conducted with experts and managers. The collected data were analyzed using the Attride–Stirling thematic analysis method, through which open codes, basic themes, organizing themes, and global themes were identified and organized into a model for managing organizational shadows. The findings revealed that organizational shadows have a dual nature and, depending on how they are formed and managed, may generate negative consequences or constructive capacities for the organization. On the negative side, the identified components included hidden power, hidden control over resources, hidden influence on managerial decisions, backstage communications, alternative practices for formal decision-making, unwritten norms, belief in individuals and personal influence, undocumented values, and reduced transparency and access to information. Conversely, organizational shadows may contribute to organizational agility, learning, innovation, and resilience through increased flexibility and responsiveness, support for employee learning and development, and strengthening of internal support networks. Accordingly, managing organizational shadows does not mean eliminating informal relationships and structures; rather, it requires identifying, directing, and aligning their constructive capacities with the formal structure while controlling the adverse consequences of hidden concentrations of power and information. The resulting model can provide a basis for enhancing transparency, justice, trust, efficiency, and effectiveness in the Endowments and Charity Organization. سایه‌های سازمانی به مجموعه‌ای از روابط غیررسمی، جریان‌های پنهان قدرت، شبکه‌های غیررسمی، هنجارهای نانوشته و رویه‌های غیرمدون اشاره دارد که در کنار ساختار رسمی سازمان شکل گرفته و می‌تواند بر فرایندهای تصمیم‌گیری، تخصیص منابع، جریان اطلاعات، فرهنگ و عملکرد سازمانی اثرگذار باشد. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی مدیریت سایه‌های سازمانی در سازمان اوقاف و امور خیریه انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و در چارچوب پارادایم پست‌مدرن انجام گرفت. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته با خبرگان دانشگاهی حوزه‌های مدیریت و روان‌شناسی و مدیران سازمانی دارای تجربه مدیریتی گردآوری شد و نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با استفاده از روش گلوله‌برفی تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، ۱۵ مصاحبه عمیق با خبرگان و مدیران انجام شد. داده‌های حاصل با استفاده از روش تحلیل مضمون آترید–استرلینگ مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت و کدهای باز، مضامین پایه، مضامین سازمان‌دهنده و مضامین فراگیر شناسایی و در قالب الگوی مدیریت سایه‌های سازمانی سامان‌دهی شدند. یافته‌ها نشان داد که سایه‌های سازمانی دارای ماهیتی دووجهی هستند و بسته به نحوه شکل‌گیری و مدیریت آن‌ها می‌توانند پیامدهای منفی یا ظرفیت‌های سازنده برای سازمان ایجاد کنند. در بعد منفی، مؤلفه‌هایی همچون قدرت پنهان، کنترل پنهان منابع، نفوذ پنهان در تصمیمات مدیران، ارتباطات پشت‌صحنه، رویه‌های جایگزین برای تصمیم‌گیری رسمی، هنجارهای نانوشته، باور به اشخاص و نفوذ فردی، ارزش‌های غیرمستند و کاهش شفافیت و دسترسی به اطلاعات شناسایی شد. در مقابل، سایه‌های سازمانی می‌توانند از طریق افزایش انعطاف‌پذیری و سرعت واکنش، حمایت از یادگیری و رشد کارکنان و تقویت شبکه‌های حمایتی داخلی به چابکی، یادگیری، نوآوری و تاب‌آوری سازمان کمک کنند. بر این اساس، مدیریت سایه‌های سازمانی نه به معنای حذف روابط و ساختارهای غیررسمی، بلکه مستلزم شناسایی، هدایت و هم‌راستا کردن ظرفیت‌های سازنده آن‌ها با ساختار رسمی و کنترل پیامدهای مخرب تمرکز پنهان قدرت و اطلاعات است. الگوی حاصل می‌تواند مبنایی برای ارتقای شفافیت، عدالت، اعتماد، کارایی و اثربخشی در سازمان اوقاف و امور خیریه فراهم سازد. https://www.bumara.ir/article_252177_6d2f4cfd271a636cbf7f0e96cc521410.pdf