مدیریت استراتژیک هوشمند

مدیریت استراتژیک هوشمند

بررسی وجود اثرات سرریز و پوشش ریسک بین صنایع بورس اوراق بهادار تهران و بازارهای طلا، نفت و ارز با تأکید بر دوره‌های بحران مالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
میرجمال مقصودی 1
وحید محمودی 2
عزت اله عباسیان 3
1 دانشجوی دکتری رشته مهندسی مالی، پردیس بین المللی ارس دانشگاه تهران، جلفا، ایران.
2 گروه بازارها و نهادهای مالی، دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 گروه مهندسی مالی، دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.87453/bumara.2026.372301.4811
چکیده
هدف این مطالعه بررسی وجود اثرات سرریز و پوشش ریسک بین صنایع بورس اوراق بهادار تهران و بازارهای طلا، نفت و ارز  با تأکید بر دوره‌های بحران مالی است. بدین منظور پس از جمع‌آوری داده‌ها، در ادامه با اجرای آزمون دیکی-فولر ایستایی متغیرهای پژوهش مورد ارزیابی قرار گرفت. در گام بعد با استفاده از شاخص سرریز دیبولد و یلماز و رویکرد گارچ چندمتغیره و رگرسیون پنل دیتا، اثرات سرریز و پوشش ریسک بین صنایع بورس اوراق بهادار تهران و بازارهای طلا، نفت و ارز  با تأکید بر دوره‌های بحران مالی مورد تجزیه و تحلیل قرار ‌گرفتند. درنهایت اثرات این متغیرها با در نظر گرفتن بحران مالی در قالب مدل پنل دیتا برآورد شد و نتایج آن بحث شده است.
بر اساس نتایج ارائه شده می‌توان استدلال کرد که در سطح اطمینان 95 درصد در دوره‌های بحران مالی متغیر نرخ ارز اثر منفی و معناداری بر بازدهی صنایع مورد بررسی داشته است. به این معنی که طی فروردین 1390 تا خرداد 1404 در دوره‌هایی که بازار سهام ایران وضعیت مناسبی را نداشته است؛ افزایش نرخ ارز منجر به کاهش بازدهی صنایع مورد بررسی شده است. از طرف دیگر افزایش نرخ ارز  در دوره‌های که بازار کلی بورس اوراق بهادار ایران در وضعیت نرمال (عدم بحران) بوده است تأثیر معناداری بر بازدهی صنایع مورد بررسی نداشته است. بر همین اساس نتایج نشان می دهند که در سطح اطمینان 95 درصد در هر دو دوره‌ بحران مالی و عدم بحران متغیر قیمت طلا اثر مثبت و معناداری بر بازدهی صنایع مورد بررسی داشته است. بر اساس نتایج بدست آمده می‌توان استدلال کرد که در سطح اطمینان 95 درصد در دوره‌های بحران مالی متغیر قیمت نفت اثر منفی و معناداری بر بازدهی صنایع مورد بررسی داشته است؛ به این معنی که طی فروردین 1390 تا خرداد 1404 در دوره‌هایی که بازار سهام ایران وضعیت مناسبی را نداشته است؛ افزایش قیمت نفت منجر به کاهش بازدهی صنایع مورد بررسی شده است. از طرف دیگر افزایش قیمت نفت در دوره‌های که بازار کلی بورس اوراق بهادار ایران در وضعیت نرمال (عدم بحران) بوده است تأثیر معناداری بر بازدهی صنایع مورد بررسی نداشته است.
کلیدواژه‌ها
اثرات سرریز
پوشش ریسک
شاخص سرریز دیبولد و یلماز
بازارهای مالی

عنوان مقاله English

Investigating the Existence of Spillover Effects and Risk Hedging Between Industries of the Tehran Stock Exchange and Gold, Oil, and Currency Markets, with Emphasis on Periods of Financial Crisis

نویسندگان English

Mirjamal Maghsoudi 1
Vahid Mahmoudi 2
Ezatollah Abbasian 3
1 PhD student in Financial Engineering, Aras International Campus, University of Tehran, Jolfa, Iran.
2 Department of Financial Markets and Institutions, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Department of Financial Engineering, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

The objective of this study is to investigate the existence of spillover effects and risk hedging between the industries of the Tehran Stock Exchange and the gold, oil, and currency markets, with emphasis on periods of financial crisis. For this purpose, after data collection, the stationarity of the research variables was assessed using the Dickey-Fuller test. Subsequently, using the Diebold and Yilmaz spillover index, a multivariate GARCH approach, and panel data regression, the spillover effects and risk hedging between the industries of the Tehran Stock Exchange and the gold, oil, and currency markets were analyzed, with emphasis on periods of financial crisis. Finally, the effects of these variables, considering the financial crisis, were estimated within a panel data model, and the results are discussed.
Based on the presented results, it can be argued that at a 95% confidence level, during periods of financial crisis, the exchange rate variable had a negative and significant effect on the returns of the studied industries. This means that from March 2011 to May 2024, during periods when the Iranian stock market was in an unfavorable situation, an increase in the exchange rate led to a decrease in the returns of the studied industries. On the other hand, an increase in the exchange rate during periods when the overall Iranian stock market was in a normal state (non-crisis) did not have a significant effect on the returns of the studied industries. Similarly, the results show that at a 95% confidence level, in both crisis and non-crisis periods, the gold price variable had a positive and significant effect on the returns of the studied industries. Based on the obtained results, it can be argued that at a 95% confidence level, during periods of financial crisis, the oil price variable had a negative and significant effect on the returns of the studied industries; meaning that from March 2011 to May 2024, during periods when the Iranian stock market was in an unfavorable situation, an increase in oil prices led to a decrease in the returns of the studied industries. Conversely, an increase in oil prices during periods when the overall Iranian stock market was in a normal state (non-crisis) did not have a significant effect on the returns of the studied industries.

کلیدواژه‌ها English

Spillover Effects
Risk Hedging
Diebold and Yilmaz Spillover Index
Financial Markets
ارمغان، پیمان، هادی نژاد، منیژه، دامن کشیده، مرجان و شجاعی، معصومه. (1401). سازوکار اثرگذاری تکانه های وارده از سوی قیمت نفت، قیمت ارز و سرمایه‌گذاری با در نظر گرفتن هزینه های تعدیل بر شاخص قیمت سهام. اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، 16(2 (پیاپی 59))، 23-46.
امین خرازیان، نسیم، آل عمران، رویا، برادران حسن زاده، رسول و فرهنگ، امیرعلی. (1401). رابطه قیمت‌ نفت و شاخص بازار سهام ایران (تأکید بر نااطمینانی سیاسی و پاندمی کرونا). مدلسازی اقتصادی، 16(58)، 37-49.
بت شکن، محمدهاشم و محسنی، حسین. (1397). بررسی سرریز نوسانات قیمت نفت بر بازدهی بازار سهام. دانش سرمایه‌گذاری، 7(25 )، 267-284.
توکلیان، حسین، اعتمادی، سیدامیر و تهرانی، رضا. (1395). بررسی سرریز تلاطم بازده شاخص قیمت نفت برنت بر بازده شاخص های کل و صنایع مرتبط با قیمت نفت در بازارهای مالی ایران و آمریکا با استفاده از مدل MGARCH. اقتصاد انرژی ایران (اقتصاد محیط زیست و انرژی)، 6(21 )، 33-61.
جهانگیری، خلیل و حکمتی فرید، صمد. (1394). مطالعه آثار سرریز تلاطم بازارهای سهام، طلا، نفت و ارز. پژوهشنامه اقتصادی، 15(56)، 159-192.
طهرانی، مصطفی، بغزیان، آلبرت و میرلوحی، سید مجتبی. (1400). بررسی سرریز بین بازار سهام و بازار نفت. تحقیقات مالی، 23(3)، 466-481.
ممی پور، سیاب و فعلی، عاطفه. (1396). بررسی سرریز تلاطم قیمت نفت بر بازدهی صنایع منتخب در بورس اوراق بهادار تهران: رویکرد تغییر رژیم مارکوف و تجزیه واریانس. اقتصاد پولی، مالی (دانش و توسعه)، 24 (دوره جدید)(14 )، 205-234.
نفیسی مقدم، مریم و فتاحی، شهرام. (1400). بررسی سرایت پذیری و تلاطم قیمت نفت بر بازدهی بازار سهام، نرخ ارز و قیمت طلا در ایران: رویکرد VAR-DCC-GARCH چند متغیره، موجک پیوسته و موجک متغیر با زمان. مدلسازی اقتصادسنجی، 6(3 (پیاپی 22) )، 33-62.
Al-Yahyaee, K. H., Mensi, W., Rehman, M. U., Vo, X. V., & Kang, S. H. (2020). Do Islamic stocks outperform conventional stock sectors during normal and crisis periods? Extreme co-movements and portfolio management analysis. Pacific-Basin Finance Journal, 62, 101385.
Askari, M., Shirazi, H., & Samani, K. A. (2018). Dynamics of financial crises in the world trade network. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 501, 164-169.‏
Diebold, F. X., & Yilmaz, K. (2012). Better to give than to receive: Predictive directional measurement of volatility spillovers. International Journal of forecasting, 28(1), 57-66.‏
Diebold, F. X., & Yılmaz, K. (2014). On the network topology of variance decompositions: Measuring the connectedness of financial firms. Journal of econometrics, 182(1), 119-134.‏
Driesprong, G., Jacobsen, B., & Maat, B. (2008). Striking oil: another puzzle?. Journal of financial economics, 89(2), 307-327.‏
Jones, C. M., & Kaul, G. (1996). Oil and the stock markets. The journal of Finance, 51(2), 463-491.‏
Kang, S. H., Hernandez, J. A., Rehman, M. U., Shahzad, S. J. H., & Yoon, S. M. (2023). Spillovers and hedging between US equity sectors and gold, oil, islamic stocks and implied volatilities. Resources Policy, 81, 103286.‏
Kroner, K. F., & Ng, V. K. (1998). Modeling asymmetric comovements of asset returns. The review of financial studies, 11(4), 817-844.‏
Liu, C., Naeem, M. A., Rehman, M. U., Farid, S., & Shahzad, S. J. H. (2020). Oil as hedge, safe-haven, and diversifier for conventional currencies. Energies, 13(17), 4354.‏
Mensi, W., Rehman, M. U., & Vo, X. V. (2020). Spillovers and co-movements between precious metals and energy markets: Implications on portfolio management. Resources Policy, 69, 101836.‏
Mensi, W., Yousaf, I., Vo, X. V., & Kang, S. H. (2022). Asymmetric spillover and network connectedness between gold, BRENT oil and EU subsector markets. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 76, 101487.
Morewedge, C. K., Tang, S., & Larrick, R. P. (2018). Betting your favorite to win: Costly reluctance to hedge desired outcomes. Management Science, 64(3), 997-1014.
Rehman, M. U., & Vo, X. V. (2020). Do alternative energy markets provide optimal alternative investment opportunities?. The North American Journal of Economics and Finance, 54, 101271.‏
Salahuddin, S., Kashif, M., & Rehman, M. U. (2021). Cross-country stock market integration and portfolio diversification opportunities evidence from developed, emerging and frontier countries. Studies of Applied Economics, 39(2).
Yang, T., Zhou, F., Du, M., Du, Q., & Zhou, S. (2023). Fluctuation in the global oil market, stock market volatility, and economic policy uncertainty: a study of the US and China. The quarterly review of economics and finance, 87, 377-387.‏