مدیریت استراتژیک هوشمند

مدیریت استراتژیک هوشمند

پارادایم‌های مدیریت استراتژیک هوشمند در عصر متاورس

سخن سردبیر

نویسندگان
محمدامین ترابی 1
زهرا علیپور درویشی 2
1 دکتری مدیریت بازرگانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
bumara.3.2.15564.35836.66987950
چکیده
تحولات شگرف فناوری در دهه ۲۰۲۰، به‌ویژه گسترش فضاهای تعاملی چون متاورس، منجر به بازتعریف بسیاری از مفاهیم مدیریتی، به‌ویژه در حوزه مدیریت استراتژیک شده است. متاورس به عنوان یک زیست‌بوم دیجیتال چندبعدی، غیرخطی و ترکیبی از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، بلاک‌چین، واقعیت مجازی و اقتصاد دیجیتال، چارچوب‌های سنتی تصمیم‌سازی و رقابت را ناکارآمد ساخته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل پارادایم‌های نوین مدیریت استراتژیک هوشمند در عصر متاورس انجام شده و بر مبنای تحلیل نظری و مرور ساختاریافته منابع ۲۰۲۵، به ارائه چارچوبی جامع از ۱۵ پارادایم کلیدی پرداخته است.
این پارادایم‌ها در پنج حوزه محوری دسته‌بندی می‌شوند: (۱) تصمیم‌گیری هوشمند مبتنی بر داده‌های بلادرنگ و یادگیری ماشین، (۲) ساختارهای غیرمتمرکز مبتنی بر بلاک‌چین و سازمان‌های DAO،(3) طراحی استراتژی‌های مشارکتی و مشتری‌محور در محیط‌های تعاملی، (۴) استراتژی‌های ریسک‌پذیر، تطبیقی و یادگیرنده در بسترهای پرنوسان، و (۵) مدیریت اخلاقی، امنیت داده و اقتصاد دیجیتال. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سازمان‌ها برای بقا و رقابت در متاورس، نیازمند گذار از مدل‌های خطی و ایستا به سمت رویکردهای هوشمند، تطبیقی و ترکیبی هستند که بر فناوری، یادگیری مستمر، مشارکت شبکه‌ای و شبیه‌سازی سناریوهای آینده استوارند.
پژوهش حاضر با ارائه مدلی مفهومی از مدیریت استراتژیک هوشمند، چشم‌انداز نوینی را برای سیاست‌گذاران، مدیران و پژوهشگران فراهم می‌سازد تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های متاورس، به طراحی نظام‌های تصمیم‌سازی چندلایه و آینده‌نگر اقدام نمایند.
کلیدواژه‌ها
مدیریت استراتژیک
هوش مصنوعی
متاورس
پارادایم‌های مدیریتی
سازمان‌های غیرمتمرکز
تصمیم‌سازی هوشمند

عنوان مقاله English

Smart Strategic Management Paradigms in the Age of Metaverse

نویسندگان English

Mohammad Amin Torabi 1
Zahra Alipour Darvishi 2
1 PhD in Business Administration, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده English

The rapid technological evolution of the 2020s, particularly the emergence of immersive platforms such as the metaverse, has redefined core principles of strategic management. The metaverse, as a multidimensional, nonlinear digital ecosystem integrating AI, blockchain, virtual reality, and data-driven economics, challenges the validity of traditional strategic frameworks. This study aims to identify and critically analyze the emerging paradigms of smart strategic management in the age of the metaverse, drawing upon theoretical synthesis and structured analysis of 2025 research outputs.
Fifteen key paradigms are introduced and categorized across five domains: (1) real-time, AI-enabled decision-making and predictive analytics; (2) decentralized governance models based on blockchain and DAOs; (3) participatory, customer-centric strategy design within immersive environments; (4) adaptive, risk-sensitive and continuously learning strategies under high uncertainty; and (5) ethical strategy, data privacy management, and token-based digital economies. The findings reveal that future-facing organizations must transition from linear, static strategic models toward hybrid, intelligent, and adaptive systems founded on continuous learning, networked collaboration, scenario simulation, and algorithmic foresight.
The paper proposes a conceptual model of intelligent strategic management, offering a forward-looking framework for executives, strategists, and policy-makers to build multi-layered, context-aware, and resilient decision systems in metaverse-driven environments. Ultimately, the metaverse is not just a digital innovation—it is a fundamental shift in strategic thinking, organizational architecture, and value creation logic.

کلیدواژه‌ها English

Strategic Management
Artificial Intelligence
Metaverse
Smart Decision-Making
Management Paradigms
Decentralized Organizations
Blockchain Governance
Alavi, R., & Zhang, Y. (2025). Distributed leadership strategies in AI-enabled virtual organizations. Journal of Strategic Digital Management, 18(1), 22–45. https://doi.org/10.1016/jsdm.2025.01.003
Brown, T., & Nguyen, P. (2025). Cognitive risk intelligence: Designing resilient strategies in metaverse economies. Risk Analytics Journal, 31(2), 112–135. https://doi.org/10.1177/raja.2025.1125
Chen, M., & Ocampo, J. (2025). Spatial identity and organizational presence in the multiverse: Strategic implications. Virtual Business Review, 14(3), 99–125. https://doi.org/10.1007/vbr.2025.0099
Garcia, F., & Chen, S. (2025). Smart strategy architectures: Reengineering decision-making in dynamic environments. Strategic Intelligence Studies, 20(1), 78–101. https://doi.org/10.1080/sis.2025.101
Garcia, F., & Kim, D. (2025). Adaptive strategy design in AI-powered metaverses: A framework for enterprise transformation. Journal of Future Management, 33(2), 45–68. https://doi.org/10.2139/jfm.2025.022
Gupta, A., & Chen, L. (2025). Strategic intelligence systems and data-driven foresight in the metaverse. Journal of Organizational Informatics, 29(4), 203–230. https://doi.org/10.1177/JOI.2025.129
Hassan, R., & Zhao, X. (2025). AI-enabled risk governance in volatile digital ecosystems. Journal of Risk Strategy and Foresight, 11(1), 55–79. https://doi.org/10.1080/jrsf.2025.117
Ibarra, M., & Alavi, R. (2025). Agile strategic management in high-velocity virtual markets: A metaverse perspective. Journal of Digital Business Agility, 27(1), 33–59. https://doi.org/10.1016/jdbag.2025.104
Ibarra, M., & Sato, N. (2025). Organizational restructuring for AI-native networks: Post-hierarchical models in immersive worlds. Global Strategy Review, 9(2), 144–171. https://doi.org/10.1080/gsr.2025.219
Kim, J., & Robinson, T. (2025). Data as strategic capital: Economic value creation in decentralized virtual markets. Journal of Digital Asset Strategy, 16(2), 80–108. https://doi.org/10.1016/jdas.2025.122
Kumar, S., & Tanaka, H. (2025). AI-based strategic frameworks for adaptive decision-making in real-time environments. AI Strategy Review, 6(1), 10–39. https://doi.org/10.2139/asr.2025.006
Lee, D., & Gupta, M. (2025). Strategic shifts in hyperreal business spaces: Conceptualizing smart strategic responses to metaverse dynamics. Journal of Strategic Management Theory, 12(3), 77–103. https://doi.org/10.1177/jsmt.2025.03
Lee, Y., Kim, D., & O'Connor, B. (2025). Virtualization of strategy: How metaverse platforms redefine business models. Metaverse Economics and Strategy, 5(2), 120–148. https://doi.org/10.1177/mes.2025.017
Liu, S., & Hassan, R. (2025). Ethical strategic design in immersive data ecosystems: A privacy-first framework. Journal of Responsible Technology, 3(1), 49–72. https://doi.org/10.1016/j.jrt.2025.003
Martinez, L., & Liu, Z. (2025). Customer-centric adaptive strategies in immersive environments: Predictive personalization and beyond. Journal of AI in Customer Experience, 9(2), 88–113. https://doi.org/10.1080/jaice.2025.212
Nguyen, T., & Patel, S. (2025). Temporal and spatial flexibility in global strategy: Managing asynchronous and multilocal operations in the metaverse. Strategic Geography and Management Journal, 7(2), 134–162. https://doi.org/10.1007/sgmj.2025.022
Oliveira, R., & Tanaka, H. (2025). Reimagining innovation: Strategic value creation in non-material digital economies. Journal of Immersive Innovation, 4(1), 30–58. https://doi.org/10.1177/jii.2025.014
Robinson, T., & Alavi, R. (2025). Collaborative strategy modeling in AI-driven organizations: The case for decentralized collective foresight. International Journal of Strategic Collaboration, 18(3), 101–128. https://doi.org/10.2139/ijsc.2025.018
Sato, N., & Kumar, S. (2025). Human-machine strategy integration: The rise of augmented decision teams in digital organizations. Journal of Hybrid Strategy, 15(1), 61–87. https://doi.org/10.1016/jhys.2025.009
Smith, A., & Patel, R. (2025). The metaverse as a strategic environment: Implications for global business models. International Journal of Virtual Strategy, 21(1), 1–25. https://doi.org/10.1080/ijvs.2025.001
Wang, J., & Johnson, L. (2025). Strategic forecasting in compressed product life cycles: Machine learning approaches in metaverse marketplaces. Journal of Predictive Business Strategy, 11(1), 41–67. https://doi.org/10.1177/jpbs.2025.111
Wang, Y., & Kumar, N. (2025). Strategic agility and resilience under metaverse uncertainty: Redesigning frameworks for digital complexity. Global Journal of Strategic Foresight, 10(2), 75–102. https://doi.org/10.1016/gjsf.2025.02
Zhang, H., & Wang, M. (2025). Transforming static strategy into intelligent systems: Toward continuous adaptation in metaverse economies. Journal of AI and Strategy, 8(2), 115–142. https://doi.org/10.2139/jais.2025.008.