مدیریت استراتژیک هوشمند

مدیریت استراتژیک هوشمند

طراحی و تبیین یک مدل جامع یادگیری الکترونیکی شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام آموزش علوم پزشکی با مطالعه موردی دانشگاه علوم پزشکی تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.
2 گروه مهندسی صنایع، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.
3 گروه مدیریت، موسسه آموزش عالی نبی اکرم(ص)، تبریز، ایران.
چکیده
نظام آموزش عالی و به‌ویژه آموزش علوم پزشکی در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از چالش‌های اساسی مواجه شده است که مهم‌ترین آن‌ها شامل ناکارآمدی الگوهای آموزشی یکسان‌سازی‌شده، ضعف در پاسخ‌گویی به تفاوت‌های فردی یادگیرندگان، محدودیت در تحلیل داده‌های آموزشی و عدم بهره‌برداری مؤثر از فناوری‌های نوین به‌ویژه هوش مصنوعی است. در بسیاری از دانشگاه‌ها از جمله دانشگاه علوم پزشکی تهران، سامانه‌های یادگیری الکترونیکی عمدتاً بر انتقال محتوا به صورت ثابت و غیرتطبیقی استوار هستند که این امر منجر به کاهش اثربخشی یادگیری، افت انگیزش دانشجویان و عدم انطباق با نیازهای بالینی و شناختی متنوع می‌شود. در مقابل، ظهور هوش مصنوعی امکان حرکت به سمت نظام‌های یادگیری شخصی‌سازی‌شده را فراهم کرده است، اما نبود مدل‌های جامع و بومی‌سازی‌شده همچنان یک خلأ جدی در این حوزه محسوب می‌شود. هدف این پژوهش طراحی یک مدل جامع برای یادگیری الکترونیکی شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی در دانشگاه علوم پزشکی تهران است. این مدل تلاش می‌کند با ترکیب نظریه‌های یادگیری، تحلیل داده و فناوری‌های هوشمند، چارچوبی برای تطبیق محتوا، مسیر یادگیری و بازخورد آموزشی متناسب با ویژگی‌های فردی دانشجویان ارائه دهد و همچنین نقش عوامل زمینه‌ای مانند فرهنگ آموزشی، حکمرانی داده و زیرساخت فناوری را تبیین کند. روش تحقیق از نوع ترکیبی اکتشافی متوالی است. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه با خبرگان و با استفاده از تحلیل تم و کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در بخش کمی، مدل استخراج‌شده با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته و مدل‌سازی معادلات ساختاری در میان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران آزمون شد. نتایج نشان داد که شخصی‌سازی یادگیری تحت تأثیر هم‌زمان عوامل بومی، فناورانه و نهادی شکل می‌گیرد و نقش مرکزی در بهبود راهبردهای یادگیری هوشمند دارد. با این حال، تحقق پیامدهای نهایی نیازمند تقویت حکمرانی، فرهنگ سازمانی و اعتماد کاربران است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Design and explanation of a comprehensive personalized e-learning model based on artificial intelligence in the medical education system with a case study of Tehran University of Medical Sciences

نویسندگان English

Sepideh Mohammadpour 1
Mehdi Keramatpour 2
MohammadAmin Torabi 3
1 Department of Management and Accounting, Ro.C., Islamic Azad university, Roudehen, Iran.
2 Department of industrial engineering, Ro.C., Islamic Azad university, Roudehen, Iran.
3 Department of Management, Nabi Akram (PBUH) Higher Education Institute, Tabriz, Iran.
چکیده English

Higher education systems, particularly medical education, have recently faced a set of fundamental challenges, including the inefficiency of standardized instructional models, insufficient responsiveness to learner differences, limitations in educational data analytics, and the inadequate utilization of emerging technologies, especially artificial intelligence. In many universities, including Tehran University of Medical Sciences, e-learning systems are largely based on static and non-adaptive content delivery, which reduces learning effectiveness, lowers student motivation, and fails to align with diverse clinical and cognitive needs. In contrast, the emergence of artificial intelligence has enabled a shift toward personalized learning systems; however, the lack of comprehensive and localized models remains a significant gap in this field.This study aims to design a comprehensive model for AI-based personalized e-learning at Tehran University of Medical Sciences. The proposed model integrates learning theories, data analytics, and intelligent technologies to provide a framework for adapting content, learning paths, and feedback according to individual learner characteristics, while also considering contextual factors such as educational culture, data governance, and technological infrastructure.The research adopts a sequential exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, data were collected through expert interviews and analyzed using thematic analysis with open, axial, and selective coding. In the quantitative phase, the extracted model was tested using a researcher-developed questionnaire and structural equation modeling among students of Tehran University of Medical Sciences.The findings indicate that learning personalization is simultaneously influenced by indigenous, technological, and institutional factors and plays a central role in enhancing intelligent learning strategies. However, achieving final outcomes requires strengthening governance structures, organizational culture, and user trust.

کلیدواژه‌ها English

e-learning
personalized learning
artificial intelligence in education
medical education
adaptive learning
احمدی، م.، و همکاران. (1401). بررسی تأثیر آموزش الکترونیکی بر رضایت و عملکرد دانشجویان علوم پزشکی. فصلنامه آموزش پزشکی ایران، دوره 23(2)، صص 4562.
رضایی، س.، و موسوی، ع. (1400). نقش فناوری‌های نوین در توسعه آموزش مجازی در دانشگاه‌های علوم پزشکی. فصلنامه آموزش عالی ایران، دوره 12(4)، صص 7895.
کریمی، ح. (1402). تحلیل داده‌های آموزشی و کاربرد آن در ارتقای کیفیت یادگیری. مجله نوآوری‌های آموزشی، دوره 18(1)، صص 3350.
نادری، ا.، و همکاران. (1401). طراحی و پیاده‌سازی سیستم‌های توصیه‌گر در آموزش الکترونیکی. مجله فناوری آموزشی ایران، دوره 9(3)، صص 101118.
سلیمانی، ر.، و همکاران. (1402). کاربرد الگوریتم‌های یادگیری ماشین در شخصی‌سازی آموزش. مجله علوم تربیتی نوین، دوره 15(2)، صص 6684.
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. (1402). گزارش تحول دیجیتال در آموزش عالی ایران. تهران: دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی، صص 1120.
Braun, V., & Clarke, V. (2022). Thematic analysis: A practical guide. SAGE Publications. (pp. 1–368)
Brusilovsky, P. (2021). Adaptive learning systems in education. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 31(3), 350–372. (Online article – no fixed page range)
Chen, X., et al. (2023). AI-based personalized learning systems in higher education. Computers & Education, 196, 104721. (Article Number – no fixed pages)
Creswell, J. W. (2022). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (6th ed.). Pearson. (pp. 1–650)
Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2022). Artificial intelligence in education: Promise and implications. Center for Curriculum Redesign. (pp. 1–240)
Kasneci, E., et al. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274. (Article Number – no fixed pages)
Lee, J., et al. (2024). AI in medical education: A systematic review. Medical Education Online, 29(1), 2345678. (Article Number)
Mayer, R. E. (2021). Multimedia learning (3rd ed.). Cambridge University Press. (pp. 1–420)
Peng, Y., & Li, H. (2025). Adaptive learning systems based on artificial intelligence. Applied Sciences, 15(2), 1120. (Article Number)
Piaget, J. (1972). The psychology of the child. Basic Books. (pp. 1–182)
Rajpurkar, P., et al. (2022). AI in clinical decision making. Nature Medicine, 28(6), 1234–1245. (pp. 1234–1245)
Reddy, S., & Kumar, V. (2025). Large language models in medical education. Journal of Medical Systems, 49(1), 15. (Article Number)
Siemens, G. (2022). Connectivism in digital learning environments. ITDL Journal, 19(2), 1–18. (Online article)
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research. SAGE. (pp. 1–312)
Sweller, J. (2011). Cognitive load theory. Psychology of Learning and Motivation, 55, 37–76. (pp. 37–76)
Topol, E. (2019). Deep medicine. Basic Books. (pp. 1–296)
UNESCO. (2023). AI and education: Guidance for policy-makers. UNESCO Publishing. (pp. 1–180)
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society. Harvard University Press. (pp. 1–176)
Wang, F., et al. (2022). Deep learning in personalized education systems. IEEE Access, 10, 112345–112360. (pp. 112345–112360)
Yuensook, T., et al. (2024). AI-based adaptive learning systems in higher education. Journal of Learning Analytics, 11(1), 45–67. (pp. 45–67)
Zawacki-Richter, O., et al. (2021). Systematic review of AI in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 18(1), 1–26. (Online article)
Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner. Theory Into Practice, 41(2), 64–70. (pp. 64–70)