مدیریت استراتژیک هوشمند

مدیریت استراتژیک هوشمند

تدوین الگوی استراتژیک تاب‌آوری دیجیتال در سازمان‌ها مبتنی بر معماری‌های چندلایه در شرایط اختلال زیرساخت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
گسترش وابستگی سازمان‌ها به زیرساخت‌های دیجیتال در کنار افزایش اختلالات فناورانه، حملات سایبری و ناپایداری‌های زیرساختی، مسئله تاب‌آوری دیجیتال را به یکی از چالش‌های بنیادین در حکمرانی و مدیریت سازمانی تبدیل کرده است. در بسیاری از سازمان‌ها، با وجود توسعه فناوری‌های نوین، همچنان در زمان بروز اختلال، تداوم خدمات دچار گسست شده و ظرفیت بازگشت‌پذیری سیستم‌ها ناکافی است؛ امری که بیانگر نبود یک الگوی یکپارچه و چندلایه برای مواجهه با اختلالات زیرساختی است. بر این اساس، هدف این پژوهش تدوین الگوی استراتژیک تاب‌آوری دیجیتال مبتنی بر معماری‌های چندلایه در شرایط اختلال زیرساخت است. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس نظریه داده‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با 12 نفر از خبرگان حوزه فناوری اطلاعات، امنیت سایبری، معماری سیستم و مدیریت تحول دیجیتال گردآوری گردید. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد. تحلیل داده‌ها به‌صورت هم‌زمان با گردآوری و در قالب سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. در مرحله کدگذاری باز، 205 کد اولیه استخراج شد که در ادامه در قالب 28 مقوله فرعی و 9 مقوله اصلی سازمان‌دهی شدند و نهایتاً منجر به شکل‌گیری مدل پارادایمی پژوهش گردید. نوآوری اصلی این پژوهش در بازتعریف تاب‌آوری دیجیتال به‌عنوان یک پدیده صرفاً فناورانه نیست، بلکه آن را به‌مثابه یک قابلیت راهبردی و چندلایه معرفی می‌کند که در بستر تعامل پویا میان معماری‌های چندلایه، هم‌کنش‌پذیری زیرساختی و سازوکارهای حکمرانی تطبیقی شکل می‌گیرد. در این نگاه، تاب‌آوری نه یک ویژگی ایستا، بلکه یک فرآیند تکاملی و سیستمی است که از هم‌افزایی میان لایه‌های فنی، سازمانی و انسانی پدید می‌آید و در شرایط اختلال، قابلیت بازپیکربندی مستمر سازمان را فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان داد که تاب‌آوری دیجیتال نتیجه هم‌گرایی طراحی هدفمند، تحلیل داده‌محور، توانمندسازی انسانی و معماری مقاوم است و پیامد آن افزایش سرعت بازیابی سیستم‌ها، بهبود اثربخشی عملیاتی، ارتقای چابکی سازمانی و تداوم عملکرد پایدار در شرایط اختلال زیرساختی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Development of a Strategic Model of Digital Resilience in Organizations Based on Multilayer Architectures under Conditions of Infrastructural Disruption

نویسندگان English

Parham Moeini 1
Shahram Khalilnezhad 2
1 Master of Business Administration (MBA), Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Business Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
چکیده English

The increasing dependence of organizations on digital infrastructures, alongside the growing frequency of technological disruptions, cyberattacks, and infrastructural instability, has turned digital resilience into a fundamental challenge in organizational governance and management. Despite advancements in modern technologies, many organizations still experience service discontinuity and insufficient system recoverability during disruptions, indicating the absence of an integrated and multilayered framework for addressing infrastructural failures. Accordingly, this study aims to develop a strategic model of digital resilience based on multilayer architectures under conditions of infrastructural disruption.

This research adopts a qualitative approach grounded in Grounded Theory methodology. Data were collected through in-depth semi-structured interviews with 12 experts in information technology, cybersecurity, systems architecture, and digital transformation management. Purposeful sampling was employed until theoretical saturation was reached. Data analysis was conducted concurrently with data collection through three stages of open, axial, and selective coding. In the open coding phase, 205 initial codes were extracted, which were subsequently organized into 28 sub-categories and 9 main categories, ultimately leading to the development of a paradigmatic model.The main innovation of this study lies in the reconceptualization of digital resilience not merely as a technological phenomenon, but as a strategic and multilayered capability emerging from the dynamic interaction of multilayer architectures, infrastructural interactivity, and adaptive governance mechanisms. In this view, resilience is not a static attribute but an evolutionary and systemic process arising from the synergy between technological, organizational, and human layers, enabling continuous organizational reconfiguration under disruptive conditions.Findings indicate that digital resilience results from the convergence of purposeful design, data-driven analysis, human capability development, and robust architectural design. This convergence leads to faster system recovery, improved operational effectiveness, enhanced organizational agility, and sustained performance continuity under infrastructural disruptions.

کلیدواژه‌ها English

Digital resilience
strategic model
multilayer architecture
infrastructural interoperability
content analysis