مدیریت استراتژیک هوشمند

مدیریت استراتژیک هوشمند

تدوین الگوی استراتژیک تاب‌آوری دیجیتال در سازمان‌ها مبتنی بر معماری‌های چندلایه در شرایط اختلال زیرساخت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
پرهام معینی 1
شهرام خلیل‌نژاد 2
1 کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
10.87453/bumara.2026.373601.5813
چکیده
گسترش وابستگی سازمان‌ها به زیرساخت‌های دیجیتال در کنار افزایش اختلالات فناورانه، حملات سایبری و ناپایداری‌های زیرساختی، مسئله تاب‌آوری دیجیتال را به یکی از چالش‌های بنیادین در حکمرانی و مدیریت سازمانی تبدیل کرده است. در بسیاری از سازمان‌ها، با وجود توسعه فناوری‌های نوین، همچنان در زمان بروز اختلال، تداوم خدمات دچار گسست شده و ظرفیت بازگشت‌پذیری سیستم‌ها ناکافی است؛ امری که بیانگر نبود یک الگوی یکپارچه و چندلایه برای مواجهه با اختلالات زیرساختی است. بر این اساس، هدف این پژوهش تدوین الگوی استراتژیک تاب‌آوری دیجیتال مبتنی بر معماری‌های چندلایه در شرایط اختلال زیرساخت است. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس نظریه داده‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با 12 نفر از خبرگان حوزه فناوری اطلاعات، امنیت سایبری، معماری سیستم و مدیریت تحول دیجیتال گردآوری گردید. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد. تحلیل داده‌ها به‌صورت هم‌زمان با گردآوری و در قالب سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. در مرحله کدگذاری باز، 205 کد اولیه استخراج شد که در ادامه در قالب 28 مقوله فرعی و 9 مقوله اصلی سازمان‌دهی شدند و نهایتاً منجر به شکل‌گیری مدل پارادایمی پژوهش گردید. نوآوری اصلی این پژوهش در بازتعریف تاب‌آوری دیجیتال به‌عنوان یک پدیده صرفاً فناورانه نیست، بلکه آن را به‌مثابه یک قابلیت راهبردی و چندلایه معرفی می‌کند که در بستر تعامل پویا میان معماری‌های چندلایه، هم‌کنش‌پذیری زیرساختی و سازوکارهای حکمرانی تطبیقی شکل می‌گیرد. در این نگاه، تاب‌آوری نه یک ویژگی ایستا، بلکه یک فرآیند تکاملی و سیستمی است که از هم‌افزایی میان لایه‌های فنی، سازمانی و انسانی پدید می‌آید و در شرایط اختلال، قابلیت بازپیکربندی مستمر سازمان را فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان داد که تاب‌آوری دیجیتال نتیجه هم‌گرایی طراحی هدفمند، تحلیل داده‌محور، توانمندسازی انسانی و معماری مقاوم است و پیامد آن افزایش سرعت بازیابی سیستم‌ها، بهبود اثربخشی عملیاتی، ارتقای چابکی سازمانی و تداوم عملکرد پایدار در شرایط اختلال زیرساختی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
تاب‌آوری دیجیتال
الگوی استراتژیک
معماری چندلایه
هم‌کنش‌پذیری زیرساختی
تحلیل محتوا
موضوعات

عنوان مقاله English

Development of a Strategic Model of Digital Resilience in Organizations Based on Multilayer Architectures under Conditions of Infrastructural Disruption

نویسندگان English

Parham Moeini 1
Shahram Khalilnezhad 2
1 Master of Business Administration (MBA), Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Business Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.
چکیده English

The increasing dependence of organizations on digital infrastructures, alongside the growing frequency of technological disruptions, cyberattacks, and infrastructural instability, has turned digital resilience into a fundamental challenge in organizational governance and management. Despite advancements in modern technologies, many organizations still experience service discontinuity and insufficient system recoverability during disruptions, indicating the absence of an integrated and multilayered framework for addressing infrastructural failures. Accordingly, this study aims to develop a strategic model of digital resilience based on multilayer architectures under conditions of infrastructural disruption.
This research adopts a qualitative approach grounded in Grounded Theory methodology. Data were collected through in-depth semi-structured interviews with 12 experts in information technology, cybersecurity, systems architecture, and digital transformation management. Purposeful sampling was employed until theoretical saturation was reached. Data analysis was conducted concurrently with data collection through three stages of open, axial, and selective coding. In the open coding phase, 205 initial codes were extracted, which were subsequently organized into 28 sub-categories and 9 main categories, ultimately leading to the development of a paradigmatic model.The main innovation of this study lies in the reconceptualization of digital resilience not merely as a technological phenomenon, but as a strategic and multilayered capability emerging from the dynamic interaction of multilayer architectures, infrastructural interactivity, and adaptive governance mechanisms. In this view, resilience is not a static attribute but an evolutionary and systemic process arising from the synergy between technological, organizational, and human layers, enabling continuous organizational reconfiguration under disruptive conditions.Findings indicate that digital resilience results from the convergence of purposeful design, data-driven analysis, human capability development, and robust architectural design. This convergence leads to faster system recovery, improved operational effectiveness, enhanced organizational agility, and sustained performance continuity under infrastructural disruptions.

کلیدواژه‌ها English

Digital resilience
strategic model
multilayer architecture
infrastructural interoperability
content analysis
Adel, A., Alani, N. H., Jan, T., & Prasad, M. (2025). A review of major ICT failures and recovery strategies: Strengthening digital resilience. Computers & Security, 104678.
Arias‐Navarro, C., Panagos, P., Jones, A., Amaral, M. J., Schneegans, A., Van Liedekerke, M., Wojda, P., & Montanarella, L. (2023). Forty years of soil research funded by the European Commission: Trends and future. A systematic review of research projects. European Journal of Soil Science, 74(5), e13423.
Atif, A., & Qureshi, M. A. (2024). Enhancing digital resilience through AI in industry 5.0: a technology management perspective. 2024 Portland International Conference on Management of Engineering and Technology (PICMET),
Bahmanova, A., & Lace, N. (2026). Modelling Cyber Resilience in SMEs as a Socio-Technical System: A Systemic Approach to Adaptive Digital Risk Management. Systems, 14(2), 151.
Bandaru, S. (2026). Reliable Network Infrastructure As Critical Digital Infrastructure For Modern Society. Journal of International Crisis and Risk Communication Research, 9(1), 285.
Bergsteiner, H., & Avery, G. C. (2026). The World Economic Forum: Country Competitiveness—Nonsense Without Accountability? Journal of Business Ethics, 1–21.
Che, Z., Wu, C., Qu, W., & Zhang, N. (2025). How does multidimensional interaction of knowledge transfer affect digital innovation capability? Knowledge Management Research & Practice, 23(1), 13–25.
Citaristi, I. (2022). International telecommunication union—itu. In The Europa directory of international organizations 2022 (pp. 365–369). Routledge.
Cohen, A. A., Ferrucci, L., Fülöp, T., Gravel, D., Hao, N., Kriete, A., Levine, M. E., Lipsitz, L. A., Olde Rikkert, M. G., & Rutenberg, A. (2022). A complex systems approach to aging biology. Nature aging, 2(7), 580–591.
Du, Z.-Y., & Wang, Q. (2024). Digital infrastructure and innovation: digital divide or digital dividend? Journal of Innovation & Knowledge, 9(3), 100542.
Gangula, S. A Comprehensive Review of ITIL Frameworks for Managing Large-Scale Retail Cloud Operations and Challenges.
Gnatiuk, S., Bakalynsky, A., Myalkovsky, D., & Pakholchenko, D. (2022). Resilience and constantly of information infrastructure functioning within the national resilience system. Political Science and Security Studies Journal, 3(1), 26–31.
Golightly, L., Chang, V., Xu, Q. A., Gao, X., & Liu, B. S. (2022). Adoption of cloud computing as innovation in the organization. International journal of engineering business management, 14, 18479790221093992.
Grima, S., Thalassinos, E., Cristea, M., Kadłubek, M., Maditinos, D., & Peiseniece, L. (2023). Digital transformation, strategic resilience, cyber security and risk management. Emerald Publishing Limited.
Jamsa, K. (2022). Cloud computing. Jones & Bartlett Learning.
Kumar, J. (2023). Integration of artificial intelligence, big data, and cloud computing with internet of things. Convergence of Cloud with AI for Big Data Analytics: Foundations and Innovation, 1–12.
Larsson, M., Ho, D. M., Kirschner, M., Seifritz, E., & Manoliu, A. (2025). Digital resilience interventions for healthcare workers: a systematic review. Frontiers in Psychiatry, 16, 1519670.
Lee, A. Y., & Hancock, J. T. (2023). Developing digital resilience: An educational intervention improves elementary students’ response to digital challenges. Computers and Education Open, 5, 100144.
Lee, B. (2025). Developing digital resilience maturity model: a capabilities approach UNSW Sydney].
Lu, J., Wang, X., Feng, Y., & Liu, L. (2026). Surviving and thriving: an organizational resilience framework in the digital age. Industrial Management & Data Systems, 126(4), 1366–1395.
Malatji, M., Marnewick, A. L., & Von Solms, S. (2022). Cybersecurity capabilities for critical infrastructure resilience. Information & Computer Security, 30(2), 255–279.
Maspul, K. A., & Putri, N. K. (2025). Big Data and predictive analytics for Indonesia’s economic transformation and digital resilience. Journal of Technology and System Information, 2(2), 22.
Mayer, M., & Lu, Y.-C. (2025). Global structures of digital dependence and the rise of technopoles. New Political Economy, 30(5), 755–774.
Mele, G., Capaldo, G., Secundo, G., & Corvello, V. (2024). Revisiting the idea of knowledge-based dynamic capabilities for digital transformation. Journal of Knowledge Management, 28(2), 532–563.
Naeem, N.-i.-K., & Mushibwe, C. P. (2025). Navigating digital worlds: A scoping review of skills and strategies for enhancing digital resilience among higher education students on social media platforms. Discover Education, 4(1), 39.
Okwechime, N., Ifechukwu-Jacobs, C., & Uzoka, O. (2026). Cloud Computing System Use and its Effects on Entrepreneurial Venture Performance of Information Technology Firms in Delta State. JOURNAL OF EMERGING TRENDS IN MANAGEMENT SCIENCES AND ENTREPRENEURSHIP, 8(1), 1–18.
Öztürk, F., Çalışkan, B., & Oğuz-Duran, N. (2025). Digital resilience: A systematic literature review on definitions, measurements, and interventions. European Psychologist.
Park, M. J., & Choi, H. (2025). Bending, not breaking: Digital resilience as a pathway to transformative renewal. Technology in Society, 103138.
Petrenj, B., Piraina, M., Borghetti, F., Marchionni, G., & Urbano, V. (2023). Cross-border Digital Platform for Transport Critical Infrastructure Resilience: Functionalities and Use-case. Proceedings of the International ISCRAM Conference,
Rane, N., Choudhary, S., & Rane, J. (2024). Artificial intelligence for enhancing resilience. Journal of Applied Artificial Intelligence, 5(2), 1–33.
Reiter, M. (2024). Comparative Analysis of Enterprise Architecture Frameworks: TOGAF, Zachman and FEAF. Eurasia Business and Economics Society Conference,
Shandilya, S. K., Datta, A., Kartik, Y., & Nagar, A. (2024). What is digital resilience? In Digital Resilience: Navigating Disruption and Safeguarding Data Privacy (pp. 3–42). Springer.
Sholeh, M. B., & Pramudya, N. D. (2025). Comparative study of information system governance frameworks: foundations for IT risk management using COBIT 2019 and ITIL. Jurnal Transformatika, 22(2), 73–80.
Solanke, A. (2023). Edge computing integration with enterprise cloud systems: architectural patterns for distributed intelligence. International Journal Of Engineering And Computer Science, 12(03).
Tabine, K. (2024). A Quantitative Study of Transformational Leadership and University Faculty's Digital Resilience During COVID-19 American College of Education].
Xiang, H., Heng, X., Zhai, B., & Yang, L. (2024). Digital and culture: towards more resilient urban community governance. Land, 13(6), 758.
Ye, F., Ke, M., Ouyang, Y., Li, Y., Li, L., Zhan, Y., & Zhang, M. (2024). Impact of digital technology usage on firm resilience: a dynamic capability perspective. Supply Chain Management: An International Journal, 29(1), 162–175.
Zaman, M. (2025). Dynamic Resilient Enterprise Architecture Model (DREAM) Adoption in Defense Digital Architecture Management to Mitigate Disconnected Systems and Processes The George Washington University.