مدیریت استراتژیک هوشمند

مدیریت استراتژیک هوشمند

طراحی چارچوب مفهومی افشاگری سازمانی به منظور کاهش فساد اداری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد غفوری 1
علیرضا بناگر 2
جواد محرابی 1
1 گروه مدیریت دولتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
2 گروه مدیریت، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران.
10.87453/bumara.2026.372301.9839
چکیده
فساد اداری یکی از مهم‌ترین موانع تحقق حکمرانی خوب، شفافیت و پاسخگویی در سازمان‌های دولتی محسوب می‌شود. در این زمینه، افشای تخلفات سازمانی، به عنوان یک مکانیزم مؤثر برای شناسایی، گزارش و پیشگیری از سوء رفتارها، نقشی مهمی در ارتقای سلامت نظام اداری ایفا می‌کند. هدف از مطالعه حاضر، طراحی یک چارچوب مفهومی برای افشاگری سازمانی به منظور کاهش فساد اداری است. از نظر هدف، این پژوهش کاربردی-توسعه‌ای و از نظر رویکرد، کیفی است. داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند ادبیات بر اساس دستورالعمل‌های PRISMA و با استفاده از روش فراترکیب سندلوسکی و باروسو (۲۰۰۷) جمع‌آوری و تحلیل شدند. جامعه آماری پژوهش شامل مقالات علمی فارسی و انگلیسی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ (۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴) در زمینه افشاگری سازمانی و فساد اداری بود. پس از جستجوی سیستماتیک در پایگاه‌های علمی معتبر و اعمال معیارهای ورود و خروج، 28 مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. فرآیند کدگذاری و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام شد. اعتبار یافته‌ها از طریق ارزیابی متخصصان تأیید و پایایی کدگذاری نیز با استفاده از ضریب کاپا کوهن (۰.۸۵) تعیین گردید. یافته‌ها به شناسایی هفت مؤلفه اصلی منجر شد که شامل محرک‌های افشای سازمانی شامل ابعاد انگیزشی-روان‌شناختی، ساختاری-نهادی و فرهنگی-ارزشی؛ تسهیل‌کننده‌های افشاگری؛ بازدارنده‌های افشاگری؛ قصد افشاگری؛ و پیامدهای سازمانی افشاگری است. یافته‌ها نشان می‌دهند که افشاگری سازمانی پدیده‌ای چندسطحی است که تحت تأثیر عوامل فردی، سازمانی و محیطی قرار دارد. چارچوب پیشنهادی با شفاف‌سازی روابط بین محرک‌ها، تسهیل‌کننده‌ها، موانع، قصد افشا و پیامدهای سازمانی، زمینه‌ای برای طراحی سیاست‌های ضد فساد، توسعه مکانیزم‌های حمایت از افشاگران و ترویج حکمرانی شایسته در سازمان‌های بخش دولتی فراهم آورده است.
کلیدواژه‌ها
افشاگری سازمانی
فساد اداری
چارچوب مفهومی
فراترکیب
سازمان‌های دولتی
موضوعات

عنوان مقاله English

Designing A Conceptual Framework for Organisational Disclosure to Mitigate Administrative Corruption

نویسندگان English

Mohammad Ghafouri 1
Alireza Banagar 2
Javad Mehrabi 1
1 Department of Public Administration, Qa.C., Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
2 Department of Management, No.C., Islamic Azad University, Noor, Iran.
چکیده English

Administrative corruption is considered one of the most significant obstacles to the realisation of good governance, transparency, and accountability in government organisations. In this regard, the disclosure of organisational misconduct, as an effective mechanism for identifying, reporting, and preventing malpractices, plays a crucial role in promoting the integrity of the administrative system. The aim of the present study is to design a conceptual framework for organisational whistleblowing to reduce administrative corruption. In terms of its purpose, this research is applied-developmental and, in terms of its approach, qualitative. Data were collected and analysed through a systematic literature review based on the PRISMA guidelines and using the meta-ethnography method of Sandelowski and Barroso (2007). The statistical population of the study comprised Persian and English scientific articles published between 2016 and 2025 (1395 to 1404) in the field of organisational whistleblowing and administrative corruption. Following a systematic search of reputable scientific databases and the application of inclusion and exclusion criteria, 28 studies were selected for final analysis. The coding and data analysis process was conducted using MAXQDA software. The validity of the findings was confirmed by expert evaluation, and the reliability of the coding was determined using Cohen's kappa coefficient (0.85). The findings led to the identification of seven main components, which include the drivers of organisational disclosure comprising motivational-psychological, structural-institutional, and cultural-value dimensions; facilitators of disclosure; inhibitors of disclosure; intent to disclose; and the organisational consequences of disclosure. The findings indicate that organisational whistleblowing is a multi-level phenomenon influenced by individual, organisational, and environmental factors. The proposed framework, by clarifying the relationships between drivers, enablers, barriers, disclosure intention, and organisational consequences, provides a basis for designing anti-corruption policies, developing whistleblower protection mechanisms, and promoting good governance in public sector organisations.

کلیدواژه‌ها English

Organisational Whistleblowing
Administrative Corruption
Conceptual Framework
Meta-synthesis
Public Sector Organisations
اکبری، زهرا؛ آقایی چادگانی، آرزو و کمالی، احسان. (۱۴۰۳). ارائه مدل انگیزه افشاگری حسابرسان داخلی: نقش مثلث افشاء، تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده و عوامل سازمانی، نشریه دانش حسابرسی، ۲۴(۲)، ۵۴-۸۵.
امیدنژاد، مصطفی و مرادی، مرتضی. (۱۴۰۲). بررسی تأثیر سبک رهبری مستبدانه بر رفتارهای ضد تولید با نقش میانجی افشاگری سازمانی و خستگی عاطفی (مورد مطالعه: کارکنان شرکت پتروشیمی استان لرستان)، نشریه پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، ۲(۴)، ۵۱-۷۰.
پورمحمد، شهرام؛ جابرانصاری، محمدرضا؛ محمدی مقدم، یوسف؛ حکاک، محمد و صلواتی، عادل. (۱۴۰۳). طراحی مدل افشاگری سازمانی در سازمان‌های دولتی، پژوهش‌نامه مدیریت تحول، ۱۶(بهار و تابستان ۱۴۰۳)، ۱-۳۰.
پورمحمد، شهرام؛ جابرانصاری، محمدرضا؛ محمدی مقدم، یوسف؛ حکاک، محمد و صلواتی، عادل. (۱۴۰۳). طراحی و تبیین مدل افشاگری سازمانی در سازمان‌های دولتی، نشریه مدیریت توسعه و تحول، ۱۶(۵۸)، ۵۵-۶۵.
توانگررنجبر، محمد؛ الوانی، سید مهدی و مهرمنش، حسن. (۱۴۰۱). فهم پدیده سوت‌زنی با رویکرد فراترکیب، فصلنامه مطالعات راهبردی، ۲۵(۳)، ۱۵۴-۱۸۷.
توانگررنجبر، محمد؛ الوانی، سید مهدی و مهرمنش، حسن. (۱۴۰۱). مدل اجرای خط‌مشی سوت‌زنی در سازمان‌های دولتی ایران، مطالعات راهبردی بسیج، ۲۵(۹۷/۲)، ۹۹-۱۲۶.
خلفی، سپیده و فرهادی صدیق، محسن. (۱۴۰۰). علل سوت‌زنی سازمانی و دلایل عدم تمایل به سوت‌زنی در سازمان‌های دولتی (مورد مطالعه: شرکت‌های زیرمجموعه شرکت نفت)، فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، ۷(۲۹)، ۲۱-۳۹.
داودی، کامل. (1404). طرح فوریت‌های اداری. نشریه تحول اداری، 70(21)، 1–20.
رستمی، سینا و بهره‌مند، حمید. (۱۴۰۲). راهبرد قانونمندسازی افشاگریِ فساد در پرتو سیاست جنایی مشارکتی، مجله حقوقی دادگستری، ۸۷(۱۲۲)، ۱۰۹-۱۳۴.
سپهوند، رضا؛ فتحی چگنی، فریبرز و عظیمی، حسین. (۱۴۰۱). اثر رهبری مثبت‌گرا بر افشاگری سازمانی با نقش میانجی ارعاب روان‌شناختی، مجله توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، ۱۷(۶۳)، ۱-۲۶.
عقیل صیاد قبادی، عقیل و صیاد قبادی، علی. (۱۴۰۰). سوت‌زنی سازمانی: کاهش فساد اداری و افزایش شفافیت در سازمان، نشریه مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، ۶(۵)، ۵۹-۶۴.
فرهادی‌نژاد، محسن و جعفری، سکینه. (۱۳۹۸). شناسایی علل افشاگری سازمانی و دلایل عدم تمایل به افشاگری در سازمان‌های دولتی، مدیریت سازمان‌های دولتی، ۷(۴ (پیاپی ۲۸))، ۷۱-۸۴.
محمدزاده، زهرا و لعل علیزاده، محسن. (۱۴۰۱). اثر حمایت‌های حقوقی و سازمانی ادراک‌شده بر تمایل به سوت‌زنی، پژوهش‌نامه مدیریت تحول، ۱۴(۱)، ۲۹-۵۶.
مهرزادیان، آرش و میرزمانی، اعظم. (۱۴۰۲). تدوین مدل سوت‌زنی مالیاتی با رویکرد ساختار و فرهنگ سازمان، پژوهش‌نامه مالیات، ۱۴۰۲.
علینقیان، نسرین؛ نصر اصفهانی، علی و صفری، علی. (۱۳۹۵). تأثیر عوامل ساختار سازمانی و فرهنگ سازمانی بر تمایل به افشاگری در سازمان، فصلنامه مدیریت دولتی، ۸(۲۷)، ۴۳۷-۴۵۸.
نوروزی‌وند، طاهره و زین‌آبادی، حسن رضا. (۱۳۹۷). پدیده افشاگری سازمانی معلم در مدرسه (یافته‌های یک پژوهش پدیدارشناسی)، مدیریت و برنامه‌ریزی در نظام‌های آموزشی، ۱۱(۱)، ۹-۳۰.
Ahmad, R.; Rahman, R. A. & Anuar, H. M. (2018). Organizational Whistleblowing Policy as A Corporate Social Responsibility (CSR) Initiative: Employees Perspectives of Moral and Religious Considerations, The Journal of Social Sciences Research, 266-270.
Awana, M. (2023). Corruption and its impact on society: Recognizing the role of whistleblowing, International Journal for Multidisciplinary Research, 5(5), 1-10.
Baljija, S. K. & Min, K. (2023). Evaluating the effectiveness of whistleblower protection: A new index, Data & Policy, 5(1),1-28.
Bogoro, P.; Singhry, H. & Ibrahim, A. (2025). Influence of Whistleblowing on Leader Political Will, Commitment and Trust on Corruption Control, International Journal of Sustainability in Business and Economics, 1(1).
Ceva, E. & Bocchiola, M. (2019). Is Whistleblowing a Duty? Polity.
Clyde, V. & Hanifah, I. A. (2022). The Effect of Whistleblowing System toward Fraud Prevention: Mediation of Forensic and Investigative Audit, Accounting and Financial Review, 5(2), 97-105.
Defiantoro, D. & Mayasari, I. (2024). Beyond trusted whistleblowing channels: collective efforts to clamp down on corruption, Jurnal Akuntansi Multiparadigma, 15(1), 54-63.
Fubini, A. & Lo Piccolo, A. (2024). Anti-Corruption Initiatives and the Digital Challenge: The Role of Civil Society Organizations and Whistleblowing Infrastructures in the Italian Context, American Behavioral Scientist.
Istiqomah, A. D., & Anugrahani, I. S. (2024). The Impact of Organizational Commitment, Incentive, and Risk Reporting through Social Media on Whistleblowing Intention. Jurnal Dinamika Akuntansi, 16(2), 202-214.
Kagias, P.; Sariannidis, N.; Garefalakis, A.; Passas, I. & Kyriakogkonas, P. (2023). Validating the whistleblowing maturity model using the Delphi method, Administrative Sciences, 13(5), 120.
Lee, C.-H. (2024). The Public-interest Whistleblower Protection Act and protecting public-interest whistleblowers. The Korean Society of Private Security.
Lewis, D. (2021). Stigma and Whistleblowing: Should Punitive Damages be Available in Retaliation Cases? Industrial Law Journal.
Ogungbamila, B., Osamika, B. E., & Job, E. D. (2024). Whistleblowing and Corrupt Tendencies among Selected Employees in Three Public Organizations: Roles of Corruption Tolerance, Punishment Anxiety, and Neutralization. Journal of Management Studies and Development, 3(02), 95-119.
Park, H.; Bjorkelo, B. & Blenkinsopp, J. (2020). External whistleblowers’ experiences of workplace bullying by superiors and colleagues, Journal of Business Ethics, 161(3), 591-601.
Patabendige, C. (2025). Whistleblowing as a catalyst for social sustainability: overcoming psychological barriers to combat bribery and corruption in Sri Lanka.
Peralta-Borray, D. A.; Acuña, J. S. & Zapata, S. (2024). A grounded theory of tolerance of corruption in public organizations: emotion, rationalization and whistleblowing–the Colombian case, Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal, 19(3), 203-225.
Previtali, P. & Cerchiello, P. (2022). Organizational determinants of whistleblowing: A study of Italian municipalities, Public Organization Review, 22(4), 903-918.
Putri, M. Z. C. & Lisdiono, P. (2024). Implementation of Whistleblowing Management System in Law Enforcement Institutions for Corruption Crimes According to Clause 8 of ISO 37002: 2021, Eduvest-Journal of Universal Studies, 4(9), 8190-8201.
Quinteros, M. J.; Villena, M. J. & Villena, M. G. (2019). Whistleblowing Behavior in Organizations.
Rizqiyanto, S.; Anwar, M. C. & Antuli, R. R. (2024). Corruption in Higher Education: A Comparative Studies on Whistleblowing System between University of Stanford and Universitas Indonesia, Jurnal Cita Hukum, 12(1), 197-210.
Santoro, D. (2024). Whistleblowing and complicity in normative theorizing on political corruption, European Journal of Political Theory, 23(3), 411-417.
Schultz, D. & Harutyunyan, K. (2015). Combating corruption: The development of whistleblowing laws in the United States, Europe, and Armenia, International Comparative Jurisprudence, 1(2), 87-97.
Sujiantoro, H.; Refangga, G. S.; Mustika, U. D.; Firmanto, B. & Doloksaribu, T. A. (2025). Implementing Faith-Building Principles in Whistleblowing Systems to Combat Corruption, Ilomata International Journal of Social Science, 6(3), 1048-1065.
Tondok, M. S., & Widayati, I. (2024). Budaya “Ewuh Pakewuh”, Kecurangan, dan Sistem Whistleblowing: Perspektif Psikologi dan Budaya Berdasarkan Teori Perilaku Terencana. Santhet (Jurnal Sejarah Pendidikan Dan Humaniora), 8(2), 12686-12693.
Vian, T.; Agnew, B. & McInnes, K. (2023). Whistleblowing as an anti-corruption strategy in health and pharmaceutical organizations: a scoping review, Population Medicine, 5(Supplement).
مدیریت استراتژیک هوشمند

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 خرداد 1405