مدیریت استراتژیک هوشمند

مدیریت استراتژیک هوشمند

بررسی ظرفیت‌های مدیریت یکپارچۀ شهرهای ساحلی و تبیین راهبردهای طراحی شهری برای خلق ارزش‌افزودۀ اقتصادی؛ مورد مطالعه شهر بندرعباس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
یعقوب دوزندگان 1
رسول درسخوان 2
مصطفی بصیری 3
نیما ولی‌زاده 4
1 گروه شهرسازی، واحد بین‌الملل ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
2 گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
3 گروه شهرسازی و معماری، واحد ایلخیچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران.
4 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
10.87453/bumara.2026.373601.0177
چکیده
شهرهای ساحلی با وجود برخورداری از موقعیت بندری، منابع طبیعی، زیرساخت‌های ارتباطی و سرمایه‌های فرهنگی، به‌دلیل گسست میان مدیریت، سازمان فضایی، فعالیت‌های اقتصادی و الزامات بوم‌شناختی، لزوماً به ارزش‌افزودۀ اقتصادی پایدار دست نمی‌یابند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ظرفیت‌های مدیریت یکپارچۀ شهرهای ساحلی و تبیین راهبردهای طراحی شهری برای خلق ارزش‌افزودۀ اقتصادی در شهر بندرعباس انجام شد. تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته با طرح متوالی اکتشافی در چارچوب پارادایم عمل‌گرایی است. در بخش کیفی، داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و مشاهدۀ میدانی با کدگذاری نظام‌مند تحلیل شد و ۱۵۷ کد اولیه و پنج مقولۀ هسته‌ای شامل یکپارچگی زیرساختی و پیوندهای لجستیکی شهر–ساحل، بازآفرینی هویت مکانی و اقتصاد تجربه، سرمایۀ طبیعی و زیرساخت سبز–آبی، حکمرانی مشارکتی و توزیع عادلانه منافع و انطباق‌پذیری فضایی و یادگیری آزمایشی شناسایی شدند. در بخش کمّی، پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته برآمده از یافته‌های کیفی و چارچوب نظری، میان ۳۸۴ شهروند ۱۸ سال و بیشتر ساکن بندرعباس با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای توزیع شد و داده‌ها با آزمون فریدمن، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس یک‌طرفه تحلیل شدند. یافته‌ها نشان دادند که تنوع‌بخشی فعالیت‌های اقتصادی، بهبود زیرساخت‌ها و همکاری ذی‌نفعان بالاترین اولویت را دارند. در سطح ابعاد، ارتقای زندگی اجتماعی، گردشگری و سرمایۀ فرهنگی و مدیریت و بهینه‌سازی کاربری‌های زمین در رتبه‌های بالاتر قرار گرفتند، درحالی‌که ابعاد اکولوژیکی و تاب‌آوری و امنیت اقتصادی رتبۀ پایین‌تری داشتند. همچنین، میان مؤلفه‌های طراحی شهری روابط مثبت و معنادار مشاهده شد و میان چهار گروه تخصصی در ارزیابی هر ۱۰ مؤلفه تفاوت معنادار وجود داشت. برآیند تلفیق یافته‌ها به تبیین پنج راهبرد شامل ایجاد کریدور چندعملکردی شهر–ساحل، شکل‌دهی محور هویتی–تجربه‌ای، توسعۀ شبکۀ سبز–آبی و طراحی اقلیمی تاب‌آور، نهادسازی مشارکتی و ایجاد پهنۀ آزمایشی و زیرساخت‌های قابل‌تبدیل انجامید. نتایج نشان می‌دهد که خلق ارزش‌افزودۀ اقتصادی در بندرعباس از بهره‌برداری منفرد از ظرفیت‌های ساحلی حاصل نمی‌شود، بلکه به هماهنگی میان مدیریت، سازمان فضایی، فعالیت اقتصادی، جامعه و محیط‌زیست وابسته است. براین‌اساس، طراحی شهری می‌تواند حلقۀ واسط میان ظرفیت‌های مدیریت یکپارچه و ارزش‌افزودۀ اقتصادی پایدار باشد.
کلیدواژه‌ها
مدیریت یکپارچۀ شهرهای ساحلی
طراحی شهری
ارزش‌افزودۀ اقتصادی
حکمرانی مشارکتی
بندرعباس
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining Integrated Management Capacities In Coastal Cities And Formulating Urban Design Strategies For Economic Value Creation: A Case Study Of Bandar Abbas

نویسندگان English

Yaghoub Doozandegan 1
Rasoul Darskhan 2
Mostafa Basiri 3
Nima Valizadeh 4
1 Department of Urban Planning, Ara.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
2 Department of Urban Planning, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
3 Department of Urban Planning and Architecture, Ilk.C., Islamic Azad University, Ilkhchi, Iran.
4 Department of Architecture, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
چکیده English

Despite possessing port-related locational advantages, natural resources, transport and connectivity infrastructure, and cultural capital, coastal cities do not necessarily achieve sustainable economic value because of disconnects among management systems, spatial organisation, economic activities and ecological requirements. This study aimed to identify integrated management capacities in coastal cities and to formulate urban design strategies for economic value creation in Bandar Abbas. The study adopted an applied orientation and an exploratory sequential mixed-methods design within a pragmatic paradigm. In the qualitative phase, data obtained from semi-structured interviews and field observations were analysed systematically, yielding 157 initial codes and five core categories: infrastructural integration and city–coast logistics linkages; place-identity regeneration and the experience economy; natural capital and green–blue infrastructure; participatory governance and equitable benefit distribution; and spatial adaptability and experimental learning. In the quantitative phase, a researcher-developed questionnaire based on the qualitative findings and theoretical framework was administered through cluster sampling to 384 residents aged 18 years and over who had lived in Bandar Abbas for more than two years. The data were analysed using the Friedman test, Pearson’s correlation coefficient and one-way analysis of variance. The findings showed that economic diversification, infrastructure improvement and stakeholder collaboration were assigned the highest priority. At the dimensional level, enhancement of social life, tourism and cultural capital, and land-use management and optimisation ranked higher, whereas the ecological and economic resilience and security dimensions ranked lower. Positive and statistically significant relationships were observed among the urban design components, and the four specialist groups differed significantly in their assessments of all ten components. Integrating the findings resulted in five strategies: establishing a multifunctional city–coast corridor, creating an identity–experience axis, developing a green–blue network and climate-resilient design, building participatory institutions, and establishing pilot precincts supported by convertible infrastructure. The results indicate that economic value creation in Bandar Abbas cannot be achieved through the isolated exploitation of coastal capacities; rather, it depends on coordination among management, spatial organisation, economic activity, society and the environment. Accordingly, urban design can serve as a bridge between integrated-management capacities and sustainable economic value creation.

کلیدواژه‌ها English

Integrated Management of Coastal Cities
Urban Design
Economic Value Creation
Participatory Governance
Bandar Abbas
حافظ نیا، محمدرضا (1400)، مقدمه‏ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات سمت.
رضایی، اسدالله (1400)، کالبدشکافی احزاب سیاسی، تهران، انتشارات آمه.
رفیعیقهساره، ابوذر (1397)، «نظام انتخاباتی و تأثیر آن بر نظام حزبی در ایران»، ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران،10(1): 104-81.
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی الهه (1383)، روش‏های تحقیق در علوم رفتاری، چاپ هشتم، تهران: انتشارات آگاه.
سید امامی، کاووس (1386)، «مشارکت سیاسی دانشجویان: ارزیابی برخی از پیش‏بینی کننده‏های مشارکت سیاسی»، پژوهشنامه علوم سیاسی، 2(1).
سید امامی، کاووس؛ افتخاری، اصغر و عبدالله، عبدالمطلب (1385)، «ارزش‏ها و نگرش‏ها و رفتار سیاسی جوانان»، گزارش طرح پژوهشی، سازمان ملی جوانان.
صالحی، عباس (1385)، «در چیستی و چگونگی مشارکت سیاسی»، مجله پگاه حوزه، (200)
فیرحی، داود (1396)، فقه و حکمرانی حزبی، تهران: نشر نی
قوام، عبدالعلی (1374)، نقد نظریه‏های نوسازی و توسعه سیاسی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
گرجی، علی‌اکبر (1393)، «نقش افراد، احزاب و گروه‌های سیاسی در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، 17(66): 80-51.
لیپست، مارتین و دوز، رابرت (1373)، جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمه: محمدحسین فرجاد، تهران: انتشارات توس.
مدبر، روح اله. (1394)، نقش سازمان‌های مردم‌نهاد جوانان در کسب منافع ملی جمهوری اسلامی ایران، رساله دکتری، دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات.
نیکو، بهزاد و قدسی، نرگس (2021)، تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر رفتار سیاسی: مطالعه‌ای بر جوانان ایرانی، پژوهش‌های اجتماعی، 9(2): 112-130.
وفادار، مژگان (1375)، دموکراسی برداشت مردم و دانشجویان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، سایت دانشگاه تهران.
یوسفی، محسن (2020)، «تغییرات اجتماعی و تأثیر آن بر هویت سیاسی در ایران معاصر»، فصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی، 7(3): 23-42.
وفادار، مژگان (1375)، دموکراسی برداشت مردم و دانشجویان، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی. سایت دانشگاه تهران:
http://ut.ac.ir/fa/contents/About Un
غفاری هشجین, زاهد , بیگی نیا, عبدالرضا و تصمیم قطعی, اکرم . (1389). عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی دانشجویان علوم سیاسی و فنّی دانشگاه تهران. نشریه «دانش سیاسی», 6(2), 207-240. doi: 10.30497/pk.2011.14
اطاعت، جواد (1374)، نظام انتخاباتی ونظام سیاسی، مطالعه فرایند دموکراتیزاسیون در ایران، رساله دکتری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
موسی طیبی نیا* ، اسدالله نقدی " بررسی مشارکت سیاسی دانش آموزان و عوامل مرتبط با آن"مجله مطالعات جامعه شناختی جوانان، سال سوم شماره 7 (پاییز 1391)
کفاشی، مجید، نوابخش، مهرداد، و پاشازاده آذری، فاطمه. (1389). بررسی تاثیر عوامل اجتماعی بر میزان مشارکت سیاسی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن در سال تحصیلی 89-1388. پژوهش اجتماعی، 3(7)، 73-96. SID. https://sid.ir/paper/164849/fa
فیروزجائیان، علی اصغر و جهانگیری، جهانگیر،1387،تحلیل جامعه شناختی مشارکت سیاسی دانشجویان،نمونه مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه تهران، فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، دوره: 5، شماره: 1،https://civilica.com/doc/1307481
نیک پور قنواتی, لیلا, معینی, مهدی, & احمدی, حبی. (1391). بررسی عوامل اجتماعی – اقتصادی مرتبط با مشارکت سیاسی. فصلنامه زن و جامعه, 3(9), 41-64.
Almond, G. A., & Verba, S. (1963), The civic culture: Political attitudes and democracy in five nations, Princeton University Press.
Della Porta, D., & Rucht, D. (2020), The globalization of social movements: From local protests to global networks, In D. Della Porta & D. Rucht (Eds.), The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Social and Political Movements. Wiley.
Diesing, J. (2013), Social Media: A Solution to Declining Youth Engagement in Politics?, University of Otago Available at: https://ourarchive.otago.ac.nz/bitstream/handle
Gaiser, W., & Rijike, J. (2008), “Political Participation of Youth Young Germans in the European Context,” Asia Eroup Journal, 5: 541-555.
Gaiser, Wolfgang., & Rijike, John. (2008), “Political Participation of Youth Young Germans in the Eropean Context”, Asia Eroup journal, Springer, January, 5.
Huntington. S., & Nelson, J.M (2015), Political Participation in Developing Countries Cambridge, Harvard University Press.
Inglehart, R. (2000), Culture and democracy. In H. D. Klein (Ed.), Perspectives on Democracy (pp. 23-43), Yale University Press.
Karp, J. A., & Banducci, S. A. (2021), “Political participation in times of change: An analysis of the 2020 US election”, Electoral Studies, 69, 102285. https://doi.org/10.1016/j.electstud.2020.102285
Loader, B. D. (2021), Political participation in the digital age: Mobilizing and engaging citizens in a divided world, Routledge.
McClurg, S.D. (2018), “Social Networks and Political Participation: The Role of Social Interaction in Explaining Political Participation”, Political Research Quarterly, 56(December).
Merolla, A. J., & Zechmeister, E. J. (2020), “The role of social media in shaping political behavior during crises: Evidence from Latin America”, Comparative Political Studies, 53(7): 1047-1076. https://doi.org/10.1177/0010414020905556
Owen, D. (2018), New Media and Political Campaigns, The Oxford Handbook of Political Communication, Available at: http://www.oxfordhandbooks.com.
Putnam, R. D., & Feldstein, L. (2022), Better together: Restoring the American community, Simon & Schuster.
Ritzer, George. (2019), Contemporary sociologicall theory.Translated by Mohsen solasi, Tehran science publications.seventh edition.
Sardarnia, Kh., & Safizadeh, R. (2017). “The Internet and its Potentials for Networking and Identity Seeking: A Study on ISIS.” Terrorism and Political Violence.
Selvanathan, H. P., & Karp, J. A. (2020), “Youth engagement with technology, Social media, and civic participation”, Youth & Society, 52(7): 1028-1049. https://doi.org/10.1177/0044118X18807448
Stolle, D., & Hooghe, M. (2020), The informal political socialization of politically engaged youth, In K. W. H. Choi & D. Stolle (Eds.), Youth and Political Participation: Theoretical Perspectives and Empirical Insights. Bloomsbury Publishing.
Tilly, C., & Tarrow, S. (2020), Contentious performances, Cambridge University Press.
Van Deth, J. W., & Maloney, W. A. (2020), Theories of political participation and civic engagement, In M. M. Eichhorn, W. A. Maloney, & K. K. T. Miranda (Eds.), The handbook of political behavior (pp. 453-477). Routledge.
Wessel, L., & Burch, C. (2018), “The role of social networks in political participation: Insights from the social capital framework”, Social Networks, 54, 45-56.
Zmerli, S., &. Newton, K. (2017), “Social trust and participation in political life”, European Journal of Political Research, 56(4): 703-725.